بررسی سیره امام هفتم علیه السلام در منابع رجالی اهل سنت
نوشته حاضر تحقیقی در مورد زندگی امام کاظم علیه السلام در منابع معتبر اهل سنت است که چهار بخش را شامل میشود. بخش اول درباره سلسله نسب آن حضرت است که اهل سنت بهاتفاق آن را، به علی بن ابیطالب رساندهاند و تاریخ ولادت آن حضرت را نیز در سال 128 قمری در مدینه میدانند. همچنین اسم، لقب و کنیه آن حضرت را موسی، کاظم و ابوالحسن معرفی کردهاند و مدت امامت را هم 35 سال نوشتهاند. بخش دوم، درباره چگونگی سیره امام هفتم (ع) است که عبادات، اخلاق، ادب و احترام ایشان به پیامبر (ص)، برخورد مهرورزانه و کمک به مردم در منابع اهل سنت را شامل میشود. بخش سوم، در مورد معجزات امام کاظم علیه السلام است که منابع اهل سنت، بعضی از معجزات آن حضرت را ذکر کردهاند و بخش چهارم نیز در مورد مدت خلافت امام است که حدود 36 سال به طول انجامید و نیز درباره خلفای معاصر آن حضرت، ظلم دستم خلفا به امام هفتم و تاریخ شهادت آن بزرگوار بحث و بررسی خواهد شد.
امام صادق (ع) از نظر اهل سنت (2)
از امام صادق علیه السلام مناظرات و پرسش و پاسخ هایی نقل شده که بیشتر آنها میان آن حضرت و ابو حنیفه اتفاق افتاده است.
امام باقر (ع) و نشر حدیث نبوی و مقابله با نحلههای نوظهور
پس از رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شرایط برای نشر احادیث پیامبر اکرم فراهم نگشت، بلکه موانعی پدید آمد که امت اسلامی را از نقل و گردآوری «حدیث» و سیره ی پیامبر محروم ساخت.
تجلی قرآن در سیره عملی امام سجاد (ع)
روایات بسیاری سخن از پرستش خدا، زهد و عبادت، محاسبه نفس، عفو گذشت، نرمخویی و مهربانی، احسان و نیکی، سخاوتمندی، دستگیری مستمندان، پرهیزکاری و شجاعت و … امام سجاد (ع) گفتهاند و بر صفات و رفتارهای اخلاقی ایشان تأکید بسیار شده است. با دقت در آیات پایانی سوره فرقان که در آن خداوند صفا مؤمنان برگزیده «عباد الرحمن» را برشمرده، میبینیم که همه آن نشانهها که برای بندگان کامل خداوند معینشده در وجود امام علی بن حسین (ع) آشکار است. ایشان با رفتار و گفتار خود در آن دوره تاریک چون چراغی روشن برای جویندگان انسانیت بود و سیره فراموششده اجداد مطهرش را زنده میکرد. او مظهر تمام کمالات غیرمتناهی الهی و همه بهحق «خلیفهالله» درروی زمین و در همه عوالم وجود بود. اینک گوشهای از سیره عملی آن امام را مورد بررسی قرار میدهیم.
زمینههای تاریخی – اجتماعی – سیاسی شکلگیری نهضت عاشورا
درک واقعبینانه تحولات سياسي – اجتماعي و کشف و استخراج (پیامها و عبرتهای) مستتر در نهضتهای فراگير مستلزم نگرش و بينش تاریخیای است که تبیینگر نهضت و هسته اصلي قيام باشد. نهضت عاشورا نيز بهمثابه يک قيام تحول ساز در بستر تاريخ مبتني بر نظام اندیشهای و تحليلي امام حسين (ع) به وقوع پيوست اين قيام هدفمندي خلقت و آفرينش، باور به عليت در حوادث در کنار به رسميت شناختن نقش اراده و اختيار انساني در ايجاد تغييرات و مسئولیت ديني در قبال حوادث و نگرشي يکپارچه نسبت به شناخت و تعريف «قدرت» بهعنوان بخشي از حق و فهمي تاریخساز از حضور در هستي براي انسان را نشان میدهد. درواقع قابلتأملترين موضوع در مورد نهضت امام حسين (ع)، نه نتيجه مقطعي و حتي نتايج اخلاقي آن بلکه درک عميق تاریخسازی انسانهای آگاه به موجوديت خود در هستي براي آينده است. لذا تبيين حرکت امام، ضرورت تأمل در فلسفه و تاريخ از ديدگاه اسلام را میطلبد و نيز اين حرکت يک جنبش پوياي تاریخساز با ماهيت ديني است که بدون در نظر گرفتن بعد جهاني تاريخي و نگاه پویاییشناسی اجتماعي يا جامعهشناسی تاريخي، جايگاه واقعي و تاريخي آن کمتر قابلدرک است. بنابراين درک اهداف فوق در چارچوب بررسي زمینههای تاريخي – سياسي نهضت و حوادث تاريخي از زمان پيامبر تا زمان امام حسين (ع) ميسر است. اين مقاله درصدد است تا با پاسخ داده به دو سؤال زير منجر به نتیجهای شود که از آن بهعنوان تحليل بر زمینههای تاريخي – سياسي نهضت عاشورا ياد میکنیم. سؤال اول: چرا اين واقعه رخ داد؟ و سؤال دوم: اينکه چگونه به وقوع پيوست؟ پرسش نخست براي اين تحقيق اساسي است که در چارچوب مطالعات تاريخي با تأکید بيشتر مورد تجزیهوتحلیل قرار خواهد گرفت.
اهلبیت در قرآن و کلام امام حسن (ع)
در قرآن آیات بسیاری در رابطه با شناخت اهل بیت و مقامات آنها وارد شده است. در این مقاله در صدد آن هستیم که به این پیوند میان قرآن و اهل بیت توجه بیشتری کرده و نکات آموزنده ای پیرامون اهل بیت و حقایق ولایت آنها از زبان قرآن و کلام امام حسن مجتبی علیه السلام بیان کنیم. امید که مقبول اهل نظر افتد.
بازتاب قرآن در سیره مدیریتی امام علی (ع) در عرصهی اجتماعی
اصول مدیریت اجتماعی مستخرج از آیات قرآن و بازتاب آن در سیره مدیریتی امام علی علیهالسلام منتج به ایجاد قواعدی میشود که میتواند راهنمای مدیران در عرصه مدیریت اجتماعی باشد. این بررسی نشان میدهد که امیر مؤمنان در مدیریت جامعه پایبند به اصولی چون تکریم، رفق و مدارا، عدالتورزی و عدالتخواهی، حقمداری، آزادی، مردمداری، اهتمام به مستضعفان، عدم انظلام، تربیت و اصل تعاون بودند. تأکید امام بر اصول برگرفته از قرآن کریم جامعه را به سمت و سوی ایجاد عدالت اجتماعی، آزادی حقیقی و امنیت سوق میدهد.
حضرت زهرا (ع) و روایت حدیث (در منابع اهل سنت)
فاطمه (س) یکی از چهارده مطهر موردنظر در آیه شریفه 33 سوره احزاب است که بر اساس اصطلاح محدثان، قول و فعل و تقریر آن حضرت (س)، حدیث محسوب میشود. گرچه پس از رحلت رسولالله (ص) اهلبیت آن حضرت مورد کمتوجهی و بیلطفی مردم مدینه قرار گرفتند و در طول تاریخ خلفا به حذف نام علی بن ابیطالب (ع) و خانوادهاش همت گماشتند و علیه ایشان تبلیغات کردند و حق آنها را غصب و ایشان را شهید کردند، لکن هنوز نشانهها و نمونههایی از فرمایشات و عملکردهای آن بزرگواران در منابع اهل سنت یافت میشود. این مقاله با تمرکز بر منابع حدیثی اهل سنت به احادیثی که حضرت زهرا (ع) از پیامبر اکرم (ص) نقل کرده و یا دیگران از فاطمه (س) درباره قول و فعل و تقریر آن حضرت (ع) نقل کردهاند، پرداخته است که گویای تنوع موضوعات میباشد.
بررسی رابطه فقه و سیاست در عصر پیامبر اکرم (ص)
دين اسلام ديني سياسي است و فقه، يعني علم مناسك و احکام آن نيز ناگزير وجه سياسي دارد، درنتیجه، منظومهی احكام اسلامي (فقه) بهگونهای چينش شدهاند كه تحقق كامل آنها جز در قالب تأسيس حكومت اسلامي مدينه ميسر نميشد اما بهرغم وضوح در تعامل دو حوزهی فقه و سياست در عصر پيامبر تعامل اين دو امروزه بر ما چندان روشن نيست (سؤال) البته نبايد فراموش کرد که فهم رابطهی فقه و سياست تنها در نگرش منظومهاي به احکام اسلامي، دستيافتني است. (فرضيه) اين امر روشن است که پاسخ به سؤال پيشگفته ما را در دستيابي به ابزارها، خصايص، اهداف، نيات و … درگذر از «جامعهی قبيلهمحور» حجاز به «جامعهی وليّمحور» مدينه رهنمون ميشود. (هدف) در پژوهش حاضر تلاش ميشود فقه سياسي اسلامي در نخستين دورهی خود يعني عصر پيامبر از زاويهی قدرتزايياش در حوزهی سياست، بازبيني گردد. (روش) از نتايج مقاله ميتوان به اين نکته اشاره کرد که با درکِ پسيني نميتوان به تعامل فقه و سياست در عصر پيامبر دست يافت اما راه براي اجراي فقه سياسي در حکومت اسلامي در دوران معاصر با درکِ پيشيني رابطهی فقه و سياست ميسر است. (يافته)
بررسی تطبیقی روایات حضرت مهدی (ع) در صحاح سته و منابع شیعه
عقیده مهدویت جزء مسلّمات مذاهب اسلامی است و اختلاف فقط در مصداق آن میباشد. اهل سنت در مورد روایات خلفای اثناعشر اقوال متعددی دارند، لیکن با بررسی روایات فریقین و اقوال آنها به این واقعیت میرسیم که مراد روایات از خلفای اثناعشر، ائمه اثناعشر شیعه میباشد. در بعضی روایات اهل سنت آمده که اسم پدر حضرت مهدی همان اسم پدر حضرت رسول اکرم (ص) است، اما بعد از بررسی روایات فریقین به این نتیجه میرسیم که اسم حضرت مهدی همان اسم پیامبر (ص) و پدر ایشان امام حسن عسکری (ع) است و او از اولاد حضرت فاطمه (س) و از فرزندان امام حسین (ع) میباشد.
پایداران و فراریان احد – 1
یکی از مهم ترین وقایعی که در زمان پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله اتفاق افتاد، جنگ احد بود. نظر به این که این جنگ از اهمیت بالایی برخوردار بود؛ از این رو می بینیم که قرآن کریم در سوره آل عمران نسبتاً به طور مفصل به اتفاقات این جنگ پرداخته است. در این جنگ ابتدا مسلمانان پیروز شدند ولی بر اثر عدم اطاعت از فرامین پیامبر، پیروزی آنان تبدیل به شکست گشت. پس از شکست همه مسلمانان از جمله اصحاب خاص پیامبر پا به فرار گذاشتن و جز علی و پیامبر علیهماالسلام کسی نماند. در این نوشتار ابتدا به خلاصه ای از این ماجرا می پردازیم و سپس به معرفی پایمردان و فراریان این جنگ می پردازیم.
بحثی درباره تفسیر امام حسن العسکری (ع)
بحثی درباره ی تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام
