قرآن – برگه 180

لزوم ارزیابی سندی احادیث کافی

شناخت دين بدون رجوع به احاديث اهل بيت(ع) امكانپذير نيست و احاديث را بايد از منابع آنها يافت. كتاب كافى، از معتبرترين كتب حديثى شيعه است كه از قرن چهارم تاكنون در اختيار دانش پژوهان شيعى است. با وجود ارزش واهميت فراوان كه اين كتاب دارد، بى نياز از نقد وبررسى اسناد احاديث نيست .اين مقاله، براساس دروس آيت الله سيد موسى شبيرى زنجانى – از فقها و مراجع تقليد معاصر شيعه – تدوين شده، ودر آن سخنان محدّث بزرگ شيعى، ميرزا حسين نورى در «خاتمه مستدرك الوسائل» پيرامون كتاب كافى، نقد وبررسى شده است.

کافی در آینه پژوهش

اهميت واعتبار كتاب كافى نوشته ثقة الاسلام محمد بن يعقوب كلينى، جمعى از دانشوران شيعى را بر آن داشته كه پژوهش هايى در باره آن عرضه كنند. در اين مقاله، شش تحقيق معرفى و نقد و بررسى میشود.موارد شماره 1 و 2 و 6، معرفى كلّى از كتاب كافى و مؤلّف آن را در بر دارند. كتاب شماره 2، به چهار مبحث مهمّ پيرامون اصول كافى می پردازد (امام مهدى(ع)، تقيه، بداء، قرآن). كتاب شماره 5، شرح ملا خليل قزوينى (دانشمند شيعى قرن يازدهم هجرى) بر كافى را مىشناساند. و كتاب شماره 4، شيوه صحيح املاى رجال و راويان كتاب كافى را می نماياند. كتاب 1 تا 4 به زبان عربى، و كتاب 5 و 6، به زبان فارسى است.

نگاهی به کتاب «نهایة التحصیل فی شرح مسائل التفصیل»

« نهاية التحصيل في شرح مسائل التفصيل»، شرحى است مبسوط بركتاب «وسائل الشيعه»، اثر مشهور شيخ حرّ عاملى، كه بيش از 35800 حديث در ابواب فقهى را با نظم و دقّتى شگفت تدوين كرده است .اين شرح، نوشته شيخ يوسف بَحرانى حُويزى از شاگردان شيخ حرّ عاملى است كه درباره وى، اطلاعاتى بسيار اندك در دست است. در اين مقاله، گزارشى می خوانيم از تنها نسخه خطّى اين شرح، كه شناسايى شده است.

شفاعت در تفسیر مناهج البیان

يكى از مباحث اعتقادى مسلمانان ـ كه به دليل اهميت فراوان، محلّ بحث و گفتگوى زيادى بوده و هست ـ بحث شفاعت است. مرحوم آية الله ملكى ميانجى در تفسير مناهج البيان، مانند ديگر مفسّران، در باب شفاعت، مباحثى آورده، كه در اين گفتار، به آن مباحث اشاره می شود.براى تكميل فائده، عناوين بحث تفصيلى آية الله ملكى در كتاب ديگر او (بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام) نيز ارائه شده است.

نگاهی به علوم قرآنی براساس تفسیرمناهج البیان

مفسّران، غالبآ تفسير خود را با مباحثى درباره علوم قرآنى آغاز می كنند و مبانى خود در تفسير را در آن بازمی گويند. مرحوم آية الله ملكى ميانجى نيز، حدود هفتاد صفحه از جلد اول تفسير « مناهج البيان » را به علوم قرآنى اختصاص داده،
كه ترجمه اين بخش ـ با افزوده هايى از آثار چند مؤلف ـ در كتابى تحت عنوان «نگاهى به علوم قرآنى» عرضه شده است. وى، اين مباحث را در ده عنوان آورده است : فضيلت قرآن، حجيت ظواهر قرآن، انزال و تنزيل، محكم و متشابه، تفسير و روش صحيح آن، تفسير به رأى، نسخ، بداء، اعجاز و تحدّى قرآن. نويسنده مقاله در اين گفتار، مرورى كلّى بر اين مباحث دارد.

رسالة فی تفسیر سورة «هل أتی»

عالم محقّق، ميرزا محمد بن حسن شيروانى (1033 ـ 1098 هجرى قمرى)، از دانشمندان ذوفنون و برجسته قرن يازدهم است، كه نزديك به شصت اثر از او نام برده‌اند. در اين ميان، تاكنون، تنها كتاب «جيش اسامة» و رساله مختصر فارسى در تفسير سوره هل اتى، از او منتشر شده بود. در اينجا، پس از مقدمه‌اى در شرح حال و معرفى آثار شيروانى، متن رساله عربى او در تفسير سوره هل اتى براى نخستين بار منتشر می شود. ترجمه و تعليقات رساله، پس از متن آن آمده است.

رویکرد انحرافی در تفسیر قرآن

رويكرد انحرافى در تفسير قرآن، سابقه طولانى در ميان مفسّران دارد، تا آنجا كه حتّى به صدر اسلام مي‌رسد. اين گونه تفسير، نظام دلالتهاى واژگانى قرآن را به هم مي‌زند و ضلالت را به نام قرآن رواج مي‌دهد.از منظر روششناسى، عواملى براى اين رويكرد برشمرده‌اند، كه به خود قرآن، ويژگی هاى مفسّر يا روش تفسيرى او برمی گردد. مخالفان قرآن، و نيز فرقه هايى همچون غاليان، باطنيه و…، عرفا، روشنفكرنمايان و خاورشناسان، نمونه هايى از رويكرد انحرافى را در آثار خود عرضه كرده‌اند.

تحقیق در وجه اعجاز قرآن کریم

اغلب مفسّران و دانشمندان علوم قرآنى در وجه اعجاز قرآن كريم بحث كرده‌اند. برخى از ايشان بر جنبه هاى بلاغى و لفظى تأكيد كرده‌اند و برخى ديگر بر جنبه هاى معنوى و محتوايى. اشكالاتى كه در بحث اعجاز بلاغى وجود دارد، يكى اين است كه چرا لفظ اعجاز در قرآن كريم استعمال نشده است و آيا اطلاق اين لفظ بر آيه و بيّنه رواست ؟ ديگر آنكه چرا در قرآن كريم و احاديث ائمه طاهرين :به وجه فصاحت و بلاغت اشاره‌اى نشده و بجاى آن از اوصافى مانند هدايت و نور و آيه و بينه و برهان و حجت و سلطان استفاده شده است؟ جنبه هاى معنوى و محتوايىِ اعجاز قرآن كريم، نسبت به جنبه هاى بلاغى و لفظى، از اهميت بيشترى برخوردار است و بعضى از علماى شيعه بر آن تأكيد فراوان كرده‌اند.

امام، اسوه امّت

با بررسى لغوى واژگان اسوه و امام، مفاهيم قصد، توجّه، پيشوايى، راهنما، شاخص و… به دست مي‌آيد. مفهوم امامت در ديدگاه كلامى آن «رياست عامه در امور دين و دنيا بر همه مكلفين بر سبيل جانشينى پيامبر” تعريف شده است و در فرهنگ شيعى، امام همه مقامات پيامبر9 به جز مقام نبوّت را با ويژگيهاى: عصمت، علم خدادادى و انتصاب الاهى دارد.انسانها به دلايل مختلف؛ به مقتضاى فطرت خويش الگوطلب و الگو پذيرند و در قرآن نيز به نقش الگوپذيرى در تربيت تأكيد شده است. از بررسى واژه قرآنى اسوه ـ كه سه بار با صفت حسنه ذكر شده است ـ اسوه بودن پيامبر9 در تمام شئون هدايتى مشخّص مىشود.ضرورت اسوه بودن امام معصوم7 براى هدايت بشر با توجه به ويژگيهاى امام با دلايلى تبيين و با استناد به روايات و متون ادعيه و زيارات، الفاظ متفاوت و شكلهاى متفاوت اسوه بودن امامان معصوم:توضيح داده شده است.

برچسب: قرآن