آثار فرشته و شیطان
فرشته مخلوقی است که خداوند متعال او را برای رساندن خیر (مانند علم و کشف حقیقت و بشارت به خوبی) خلق کرده است. و شیاطن، مخلوقی از خداوند است که کارش وعده به بدی دادن و امر به فسادآفرینی و ترساندن از فقر و فحشاء به هنگام قصد انجام خیر است. و قلب همواره در […]
فنای قدرت انسان، در قدرت خداوند
انسان عارف، یقین دارد که هیچ موجود ممکنی وجود پیدا نمیکند مگر اینکه سبب و علّتی دارد. و این علّتها سلسلهوار وجود دارند تا اینکه به علّةُ العلل ]خداوند[ منتهی میشوند. پس اگر فرض کنیم که کارهای بنده از قدرت خود صادر میشود، و قهراً قدرت این بنده نیز جز از علّتش صادر نمیشود و […]
فنای ارادهی بنده، در ارادهی خداوند
اگر بنده، عنایت خدا را شناخت و عاقل هم بود، هرگز اراده و خواستهای بر خلاف اراده و خواستهی خدا نخواهد داشت؛ زیرا شناخت عنایت و لطف الهی، حکم میکند که خداوند متعال هرگز چیزی جز خیر و صلاح در حقّ بندهاش اراده نفرماید. و شخص عاقل، هیچ حرکتی را جز در طریق صلاح و […]
منشأ افعال انسان
مراد از خواطر، فکر و ذکری است که یا به تازگی و یا با یادآوری بر قلب عارض میشود. و از آن، شوق و نفرت حاصل شده و ارادهی جلب نفع و دفع زیان برانگیخته میشود. زیرا نیّت و خواست و تصمیم، به تأثیر خطورات به دست میآید. پس سرآغاز افعال، خطورات است. خطورات، میل […]
ایجاد خواطر در قلب انسان
همهی حرکات و سکنات انسان که از روی انتخاب و اختیار او انجام میگیرد، ناشی از تصمیم، اراده، محبّت، نفرت، و تصوّرش از خوشبختی و بدبختی است. و خلاصه همهی حرکات و سکنات اعضاء، ناشی از اثر حالات و صفات قلب است. و سر چشمهی احوال دل نیز، یا اعمال ظاهری جوارح خصوصاً حواسّ پنجگانه […]
عالم مثال: جهانی وسیع
علام رؤیا، از عالم مثال است؛ هر چه در عالم رؤیا دیده میشود از زمین و آسمان و جمادات و نباتات بلکه صورتهایی که در آئینه منعکس میشود، و صورتهای خیالی، همه از آن عالم است. عالم مثال، عالمی است وسیع؛ بلکه خود دارای عالمهای زیادی است حتّی گفته شده: در عالم مثال، هجده هزار […]
عوالم هستی، تجلّیات خدا هستند
موجود حقیقی واقعی، فقط ذات حقّ جلَّ جلاله در عالم ذات است؛ و این سایر عوالم، از شئون و تجلّیات او هستند. مثلاً تجلّی نمود به ظهور و تجلّی اوّلی، و در نتیجه عالم عقلی ]جبروت[ ایجاد شد. سپس دوباره تجلّی نمود و عالم نفسی ]ملکوت[ ظاهر و موجود شد و همینطور تا اینکه […]
عوالمی در باطن این جهان
این نکته بر تو پنهان نماند که: این عوالمی که ذکر کردیم ]عوالم مثالی و عقلی و ربوبی[ همهی آنها در داخل همین عالم ]طبیعت[ است و خارج از آن نیست. به این معنا که: این عالم ]مادهی[، حالت و کیفیّتی است که موجودات در حدّ و مرتبهای از وجود دارند. عالم مثال، حالتی است […]
وجود حقیقی و مظاهرش
اعتقاد به اینکه: وجود حقیقی مختصّ به خداوند واجب تعالی است جلَّ جلاله و اینکه: هستیِ غیر خداوند از ممکنات، وجود حقیقی نیست بلکه وجودشان نظیر وجود عکسها در آینهها است؛ هیچ استبعادی ندارد. … بلکه میتوان گفت که اعتقاد به اینکه اشیاء دارای وجود حقیقی هستند، نزدیکتر است به ادّعای شریک بودن ممکن الوجود […]
ضعف ادراک
به ذهن من چنین میآید که: اگر انوار بعضی از عوالم بالا برای بعضی از نفوس ضعیف منکشف شود، خیال میکنند که نور خداوند واجب تعالی است؛ از جهت ضعف ادراک و قلّت معرفتشان؛ چنانچه این مطلب دربارهی بعضی اولیای بزرگ حکایت شده است، چه برسد به دیگران! منبع: کتاب به سوی دوست، ص 19
حکیم و طلبه
حکایت شده است که: حکیمی در اصفهان زندگی مینموده و عادتش این بوده است که هنگامی که وقت غذا خوردنش میرسید، خادمش را میفرستاد که برای او و برای هر کسی که در نزد او بود، غذایی بخرد و با هم بخورند. روزی یکی از طلبهها در هنگام غذا خوردن حیکم به نزد او برای […]
مقامات توحیدی
اگر ]انسان[ در خواستههای خود تابع اراده و خواست خداوند جلَّ جلاله گردید و تمام حرکات و سکناتش طبق خواستهی او شد، و برای او هیچ خواست و ارادهای مخالف ارادهی خداوند باقی نماند، در این صورت به مقام رضا دست یافته است… سپس اگر معرفت پیدا کرد به اینکه قدرتش فانی در قدرت الهی […]
