فکر در مرگ برای سالک مبتدی
هنگامی که مرید [و سالک الی الله] به این دستور [توبه، مراقبه، محاسبه، تهجّد و…] عمل نمود، و در بقیّهی اوقاتش به اذکار مناسب مداومت کرد، لازم است که وقت معیّنی از شبانهروز را برای فکر کردن قرار دهد. و در ابتدای کار، باید فکرش در خصوص مرگ باشد؛ ولیکن از عمق دل نه از […]
کسب حالات رقّت و لطافت و خلوص
اگر به آنچه [در مورد گریه و نماز شب] ذکر شد، عمل میکنی و سعی و مراقبت در تکمیل آن داری، پس بر تو باد به تلاش و کوشش در مورد پنهان نمودنش، و اخلاص در آن، و لطیف نمودن هر چه بیشتر مراقبه و راز و نیاز خویش، و انتخاب نمودن مناجاتهای مؤثّر و […]
اگر عاشق تو شویم…
خداوندا، به ما رحم کن و با معرفت و محبّتت بر ما منّت بگذار؛ و ما را از دنیای ظلمات به سوی نور خارج فرما! اگر خودت را به ما بشناسانی، در نتیجهی این معرفت، تو را دوست خواهیم داشت؛ و وقتی تو را دوشت داشتیم، آن محبّتت، هر چه باطل و جهل و غرور […]
کرامت همنشینی با خداوند
امّا آنچه در فضیلت نماز شب و تهجّد رسیده، بسیار است. و گمان من آن است که اگر کسی در این روایات فکر نماید و به آنها ایمان داشته باشد –ولو به کمترین درجات ایمان- و از جسم سالمی برخوردار باشد، لذّت خواب، چنین کسی را از نماز شب باز نمیدارد، و او راضی نمیشود […]
فضیلت گریه برای خدا
اگر تأثّر نفس [سالک الی الله] از ترس جهنّم و رغبت به بهشت است، باید روایاتی را مطالعه کند که دربارهی ثواب نماز شب و گریه از خوف خداوند ذکر شده است. دیلمی در کتاب «ارشاد القلوب» از پیامبر (ص) نقل میکند که فرمودند: «هیچ مؤمنی نیست که از چشمانش به اندازهی بال مگسی اشک […]
حالاتی از امامان (ع)
از جهت آشنائی با این عوالم [توحیدی و معنوی] است که میبینی ائمّهی اطهار (ص) در مناجاتشان چگونه به خداوند عرضه میدارند: «خدایا اگر من طاقت عذاب و انتقام تو را داشتم، از تو درخواست عفو نمیکردم؛ بلکه از تو درخواست میکردم که صبر بر عذاب را به من عنایت فرمائی؛ از بس که از […]
زشتی بیاعتنائی به احسانکننده
اگر حاکم شهری، میوهای به عنوان هدیّهای برای کسی بفرستد، از نظر عقل زشت است که به هدیّهی او بیاعتنائی شود. و اگر این هدیّه، هر روز ادامه داشته باشد، بیاعتنائی به او قبحش بیشتر خواهد بود! و اگر به همین روال هر روز هدیّههای او افزایش یابد، طوری که همهی مایحتاج زندگی او بلکه […]
سستی و تسامح برای چیست؟
[ای انسان مسکین] مگر تو همان نیستی که در مصاحبت با اشراف دنیا پیش دستی مینمائی و تمام سعی و تلاش خود را در این راه به کار میگیری؛ بلکه برای مصاحبت و همنشین شدن با آنها مال و آسایش خود را بذل میکنی بلکه از این بالاتر، برای افتخار همنشینی با سلطان زمان خود، […]
اعلی علیّین یا اسفل السّافلین!
ای برادرم، خوب دقّت کن و بنگر در روایتی که میگوید: «خداوند متعال فرشتهای دارد که او را داعی]دعوتکننده[ گویند. و چون ماه رجب فرا رسد، این فرشته هر شب تا صبح ندا میدهد که: خوشا به حال آنان که به یاد خدا هستند! و خوشا به حال آنان که فرمانبردار او هستند! خدای تعالی […]
فضیلت تهجّد و سحر خیزی
فضیلت تهجّد و قیام لیل و گریه و ندبه از خوف خدا و شوق او جلَّ جلاله و نماز شب را اگر بخواهی، اخبار و آیات در این باب، کفایت میکند… از جملهی آنها روایتی است که از امام باقر (ع) نقل شده که فرمود: «از چیزهایی که خداوند تعالی به حضرت موسی بن عمران […]
خواب سالک
امّا خواب: ریاضت آن را هم مرحوم علّیّین آرامگاه: آخوند استاد ]آیت الله حسینقلی همدانی[ (قدس) میفرمودند که: هر شبانه روزی یک ساعت از میزان طبّی کم بکند. میزان طبّی را هفت ساعت میفرمودند که خوابش در شبانه روزی، شش ساعت باشد؛ ولی وقتش را به نحوی قرار بدهد که اواخر شب را بیدار باشد. […]
کمّ و کیف غذای سالک
امّا خوراک از جهت کیف: اوّلاً تمام جدّش در تطهیر طعامش از حرام و شبهات بوده؛ و از آجیلخوری و خوردن اشیاء لذیذه، یک مقدار نفس را منع نماید. در این مسأله، بهترش این است که لِلَّذّة نخورد بلکه لِلقُوَّة بخورد… و از افراط و تفریط در صرف لُحوم ]گوشتها[ اجتناب نماید. و آنچه میزان […]
