تعليقات ابنعتائقى بر تفسير علىبن ابراهيم قمى
ابنعتائقى حلّى (متوفى 786 هجرى)، از دانشمندان قرن هشتم حِلّه و صاحب آثار فراوانى است كه بيشتر آنها تاكنون چاپ نشده است. يكى از آثار چاپ نشده او خلاصهاى است كه از تفسير علىّبن ابراهيم قمى (دانشمند شيعى قرن چهارم هجرى) فراهم آورده و نزديك به يكصد و پنجاه مورد تعليقه بر اين تلخيص افزوده است. در اين گفتار، چندين تعليقه ابنعتائقى در مباحث قرآنى، ادبى و لغوى، رجالى و تاريخى تفسير قمى، براساس دو نسخه خطى از كتاب ابنعتائقى آمده است.
حواشى شيخ بهاء الدين عاملى بر كافى
نگارنده در اين گفتار، شش مورد از تعليقات شيخ بهاءالدين عاملى بر دو حديث از كتاب كافى در باب ويژگىهاى عقل را از يك نسخه خطى كافى نقل مىكند.
وجوه و مصاديق واژههاى «ماء» و «سماء» در قرآن
معانى واژههاى «ماء» و «سماء»، در اين مقاله مورد بررسى است. «ماء» در قرآن، در دو بُعد مادّى و معنوى مطرح شده است. در بعد مادى، مصاديقى مثل آب نوشيدنى، باران و نطقه؛ و در بعد معنوى، مصاديقى مثل: حامل عرش الهى، پاداش استقامت در راه حق و مايه تأليف قلوب دارد.
كلمه «سماء» نيز در اصل به معناى رفعت و بلندى است. در قرآن، اين كلمه نيز دو بُعد مادّى و معنوى دارد: مادّى يعنى آسمان كه همگان مىبينند. معنوى، مانند غيب و ملكوت.
جايگاه تأويل در روايات تفسيرى امام سجاد علیه السّلام
بخش قابل توجهى از روايات تفسيرى را كه از امام سجاد 7 برجاى مانده، تأويل آيات و ارائه مصاديق آنها تشكيل مىدهد. اين روايات نقش تعيينكنندهاى در بازسازى عقايد جامعه پس از شهادت سيد الشهداء 7 دارد، در اين گفتار، فزونىِ روايات تأويلى و تعيين مصاديق آيات، بر پايه مخاطب و فضاى صدور روايات تحليل شده است.
نگارنده، نمونههايى از موضوعهاى اين روايات را بدينسان برمىشمارد: بازسازى بنيان تفكّر ولايتمدار، ترسيم محورهاى تفكّر مهدوى، تعيين مصاديق آيات.
تعليقات آيتالله جعفرى بر اصول كافى، هفده باب از كتاب الحجّة
آيت الله شيخ محمّد رضا جعفرى ضمن ترجمه انگليسى كتاب اصول كافى، تعليقات ارزشمندى بر آن افزوده است. در اين گفتار، تعليقات نگارنده بر هفده باب كافى آمده است. نگارنده در اين تعليقات، درباره سليمان و ابوذر، حكومت عبّاسيان، نام بعضى از راويان احاديث، و درونمايه احاديث، نكات مهمّى بيان كرده است.
نقش فناورى اطلاعات و ارتباطات در ترويج فرهنگ قرآن
نگارنده اين گفتار را با بررسى تأثير فناورى اطلاعات و ارتباطات در فهم قرآن آغاز مىكند، ازجمله: ذخيره و بازيابى آسان اطلاعات، ايجاد ارتباط در فضاى مجازى و حفاظت نسخههاى خطى قديمى. پس از آن به راهكارهاى استفاده بهينه از اينترنت در ترويج فرهنگ قرآنى اشاره مىكند به دو روش. يكى: مراجعه به موتورهاى جستجو. دوم: مراجعه به فضاهاى طبقهبندى موضوعى در اينترنت. آنگاه تحت عنوان راهكارهاى بهينهسازى شناخت و دسترسى اطلاعات قرآنى، چهار مورد از اين راهكارها را بيان مىدارد. آسيبشناسى سايتها و وبلاگهاى قرآنى (ازجمله روزآمد نشدن و ارتباط يك سويه)، و پس از آن راهكارهاى بهينهسازى اين سايتها و وبلاگها و مانند: مخاطب محورى، پاسخ به پرسشها، توجّه به ابعاد جهانى قرآن، توسعه وبلاگهاى تخصصى و موضوعى (گروهى) عنوان ديگر است. و سرانجام، پيشنهادهاى خاصّ نويسنده پايان بخش گفتار است.
اخلاق در قرآن 40
حضرت استاد صدیقی روز شنبه از ساعت 17:30 الی 18:30 به تفسیر قرآن با موضوع «اخلاق در قرآن» در مدرس 7 حوزه علمیه امام خمینی (ره) پرداختند که مشروح آن در ذیل آمده است.
معرفی کتاب تفسير مصباح الهدى
نگارنده در اين گفتار، تفسير مصباح الهدى نوشته ميرزا جواد تهرانى را شناسانده، شيوه تفسيرى و درونمايه آن را مرور مىكند. شرح حال مختصر ميرزا جواد تهرانى نيز در اين گفتار آمده است.
حقوق مسلمين؛ موسوعه قانونى در ارتباط با مسلمانان شيعى
اين گفتار، ترجمه مقدّمه امِده كِرى بر ترجمه فرانسوىِ كتاب شرايع الاسلام محقق حلّى است. كِرى ـ كه در اواخر قرن 19 ميلادى، اين ترجمه را به سامان رسانده ـ در مقدّمه خود، به تاريخ فقه و حقوق اسلامى اشاره مىكند، ازجمله: شيخ مفيد، شيخ طوسى، سيد مرتضى. سپس به تفصيل در مورد شرح حال محقق حلّى و شناسايى كتاب شرايع الاسلام مىپردازد. نگاه خاصّ بروندينى به فقه شيعى را در اين گفتار مىتوان يافت.
انديشه تفويض و آراى مفوضه؛ واكاوى يك خلط ناموفّق
صحت نقد و بررسى تاريخ تفكّر هر مذهبى بيش از هر چيز نيازمند دسترسى به منابع متقن و موثق است. پس از آن، ايدهپردازى صحيح در ارائه طرحى جامع در اين زمينه نيازمند تحليلهاى سالمى است كه توانايى جمع اطلاعات پراكنده را به همراه داشته و از هجوم نقضهاى پىدر پى در امان باشد. در طراحى تاريخ تفكر شيعه، برخى مبتلا به افراط و تفريطهايى شدهاند كه نتيجهاى جز ارائه طرحى ناقص و ناكارآمد نداشته است.
تعليقات ابن عتايقى بر تفسير علىبن ابراهيم قمى: مباحث كلامى
ابنعتايقى حلّى (متوفى 786 هجرى)، از دانشمندان قرن هشتم حِلّه و صاحب آثار فراوانى است كه بيشتر آنها تاكنون چاپ نشده است. يكى از آثار چاپ نشده او، خلاصهاى است كه از تفسير علىّبن ابراهيم قمى (دانشمند شيعى قرن چهارم هجرى) فراهم آورده و نزديك به يكصد و پنجاه مورد تعليقه بر آن افزوده است. در اين گفتار، 24 تعليقه ابنعتايقى در مباحث كلامى براساس دو نسخه خطى از تفسير مزبور آمده است.
انسان شناسی در قرآن 53
کلاس تفسیر آیت الله حائری شیرازی روز چهارشنبه از ساعت 16 الی 17 در مدرس ۲ حوزه علمیه امام خمینی (ره) با موضوع «انسان شناسی در قرآن» برگزار شد که مشروح آن تقدیم حضور می گردد.
