راهبرد پیامبر اکرم صل الله علیه و آله در برابر فتنههای یهودیان مدینه
یهودیان از گروههایی بودند که پس از هجرت پیامبر (ص) به مدینه، بهعنوان دشمنی جدی در برابر پیامبر (ص) و مسلمانان قد برافراشتند. خطر یهودیان تهدیدی بزرگ برای دین نوپای اسلام بود که پیامبر عظیم الشان اسلام با تبیین گفتمان اسلامی، در پیش گرفتن راهبردی هدفمند، اعمال سیاستهای سنجیده و رهبری خردمندانه توانست آن را خنثی کند و دین اسلام و کیان دولت اسلامی را از شر فتنههای این قوم مصون دارد.
راهبردهای پیامبر اکرم (ص) در برخورد با یهودیان موضوع بسیار مهمی است که این مقاله با روش تحلیل تاریخی و با استفاده از قرآن بهعنوان منبع اصلی و همچنین مآخذ دستاول و برخی تحقیقات و مطالعات جدید در پی تحلیل و کاوش آن میباشد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد پیامبر اکرم صلیالله علیه و اله با درایت و خردورزی توانست ضمن خنثی نمودن نیرنگهای یهودیان، توطئههای آنان را سرکوب کرده و اسلام و مسلمانان را از فتنههای آنان در امان دارد. ایشان در این راه به انواع روشها مانند انعقاد پیماننامه، دعوت و هدایت آنان، صبر و شکیبایی و درنهایت، برخوردهای قهرآمیز علیه آنان متوسل شدند. بررسی تعامل پیامبر اکرم (ص) با یهودیان و درک اصول، چارچوبها و منطق این تعامل، به مسلمانان امروز کمک میکند تا اصول و چارچوبهای رفتار خود را با غیرمسلمانان پی ریزی کنند و عملکرد خود را با اعتقادات خود هماهنگ سازند و در این مسیر از سیره رسول خدا (ص) که اسوه حسنه است، بهره گیرند.
سیره قضایی حضرت مهدی عجّل الله تعالی فرجه الشریف
با بررسی و دقت در روایات حکومت جهانی امام مهدی (ع) در زمینه پیشرفت مسائل اقتصادی، فرهنگی و… در مییابیم که با کاسته شدن از جرم و جنایت و با پیش رفت علوم و فنون دستگاه قضایی آخرین معصوم الهی از توانایی و قدرت فراوانی برخوردار است. این نوشتار جلوهای از سیره قضایی آخرین حجت الهی را بیان میکند. در این مقاله تلاش شده است؛ ترسیم چشمانداز آن حکومت، چراغی فراروی امروز افروخته گردد. اجرای عدالت در زمان آن حضرت، به روابط اجتماعی منحصر نیست؛ بلکه اصول عدالت در تمام زمینههای کلی و جزئی به طور شگفتآوری اجرا میشود. نگارنده در این مقاله به پیشرفت مسائل فنی اشاره میکند و با تحقیقهای انجامشده به این نتیجه میرسد که: در عصر ظهور، با پیشرفت علوم، فناوری و تکنیک و صنعت، وسائل کشف جرم آنقدر کامل میشود که کمتر مجرمی میتواند رد پایی که با آن شناخته شود از خود به جا نگذارد. به دلیل مراقبت شدیدی که در عصر حکومت او إعمال میشود، مجرمان در خانه خود نیز در امان نیستند؛ چرا که ممکن است با وسائل پیشرفته تحت کنترل باشند. حتی ممکن است امواج صوتی آنها از پشت دیوار قابل کنترل باشند.
شیوههای برخورد امام حسن عسکری علیه السلام با انحرافات
امام حسن عسکری (ع) در دوره امامت، با گروههایی روبهرو بودند که هر یک بهنوبۀ خود، انحرافی عظیم در دین ایجاد میکردند؛ ازاینرو در برخورد با اینگونه انحرافات، دو روش غیرمستقیم و مستقیم را پیش گرفتند و با تلاش وسیع علمی و پرورش شاگردان و همچنین توجیه و راهنمایی بزرگان شیعه در روش غیرمستقیم و برخورد با غلات، صوفیان، ثنویه و … در روش مستقیم و معرفی جانشین خود، از انحرافات بسیاری در دین جلوگیری کردند.
ضرورت ولایتمداری
حجت الاسلام کاشانی مورخ 19 / 02 / 1395 در میثاق با شهدا به سخنرانی پیرامون «ضرورت ولایتمداری» پرداختند که مشروح آن تقدیم حضور می گردد.
نگاهی به دیدگاههای سیاسی امام هادی علیه السلام
هدف این مقاله، تبیین دیدگاههای سیاسی امام هادی (ع) است. با توجه به شرایط بسیار سخت و فضای ملتهب سیاسی دوره امام هادی (ع) آن حضرت، مجالی برای ارائه دیدگاههای سیاسی در دوره امامتشان نداشتند؛ اما در این مقاله سعی شده است که برخی از دیدگاههای ایشان از منظر سیاسی، مورد بحث و تحلیل قرار گیرد. ابتدا به رویکرد کلان آن حضرت، نسبت به سیاست و حکومت از جمله نوع نگاه امام به قدرت و دنیا و همکاری با حکومتهای ظالم اشاره شده و در ادامه نیز به ویژگیهای بازیگران و نخبگان عرصه سیاست پرداخته شده است. سپس جایگاه مردم و وظایف و تکالیفی که متوجه ایشان است از منظر آن حضرت، مورد بررسی قرار گرفته است. آنچه از اندیشه سیاسی آن امام در بحث اوصاف بازیگران و نخبگان سیاسی به دست میآید اینکه آن حضرت، رعایت تقوای الهی، صداقت و یکرنگی با مردم، بردباری و تحمل، رعایت شایستهسالاری و تمهید بستر برای نقد را برای حاکمان و نخبگان عرصه سیاست، لازم و ضروری میدانند. در مقابل، مردم نیز باید اطاعت آگاهانه و به دور از تعصب از حاکمان، داشتن روحیه نصیحت و خیرخواهی و دانش و معرفت در فهم امور را پیشه خود سازند.
نقدی بر رویکرد انتقادی فخر رازی و ابن تیمیه به جایگاه علمی امام جواد و عسکریین علیهم السلام
بر خلاف آنچه که بسیاری، تصور میکنند، رویکرد یکسان و فراگیری در میان عالمان اهل سنت، به جایگاه علمی و حتی رجالی امامان معصوم (ع) وجود ندارد، اگرچه رویکرد غالب در میان آنان، تصویر فوق را تأیید مینماید. در این میان جایگاه علمی امام جواد، امام هادي و امام عسكري (ع) است که نخست از سوی فخر رازی در قرن ششم، مورد انتقاد قرار گرفت و ابن تیمیه حرانی آن را در قرن هشتم، پیگیری نمود. آثار محدودی همچون عبقات الأنوار، اشارهای به این رویکرد انتقادی نمودهاند، اما به هر دلیل پرداخت درخوری بدان نداشتهاند. نوشتار پیشرو به بررسی این رویکرد انتقادی پرداخته و در شفافسازی عناصر استدلالی آن کوشیده و استدلال آن را با فراغت از میراث مکتوب امامیه، حتی بر پایه میراث مکتوب اهل سنت، فاقد اتقان و اعتبار علمی یافته و نشان داده است.
اسوههای بشریت (8) – امام رضا علیه السلام
امام رضا علیه السلام بنا به قول اکثریت مورخین در سال 148 ه.ق و به قول اقلیتی از آنها در سال 153 ه.ق چشم به جهان گشوده و در سال 203 ه.ق از دنیا رحلت فرموده است. مادر آن حضرت خیزران نامیده می شد و بعضی گفته اند کنیزی از اهالی نوبه بود که اروی نام داشته و لقبش شقراء بود.
کتاب «فقه الامام موسی بن جعفر علیه السلام» در یک نگاه
این اثر یک دوزه فقه استدلالی شیعه را به ترتیب ابواب کتاب فقهی «شرایع الاسلام» مطرح کرده است؛ البته تفاوت مهم این کتاب استدلالی با دیگر کتب استدلالی فقه شیعه در این است که مؤلف فقط به مباحثی از فقه شیعه اشاره کرده است که حدیثی از امام موسی بن جعفر علیه السلام درباره آن به دست ما رسیده است.
روش امام صادق علیه السلام در تفسیر عقلانی قرآن کریم
روش تفسير عقلی، ازجمله روشهايی است که در کنار ساير روشها ـ همچون روش تفسير قرآن به قرآن و روش تفسير قرآن به سنت ـ براي تبيين و تفسير آيات قرآن بهکار ميرود. قرآن کريم، در بردارنده برهانهای عقلی است و در بسياری از آيات، انسانها را به تفکر، تعقل و تدبر دعوت نموده است. بهرهگيری از عقل قطعی و قراين قطعی براي تفسير آيات قرآن، ريشه در سنت رسول خدا (ص) و اهلبيت (ع) دارد. امام صادق (ع) نيز ـ بهعنوان جزئی از خاندان وحی ـ از استدلالهای عقلی، براي تبيين و تفسير قرآن کريم استفاده نموده که نمونههای بسياري از آن در ميان روايات تفسيری آن حضرت يافت میشود.
مباحث علوم قرآنی در بیان امام محمد باقر علیه السلام
پژوهش حاضر عهدهدار بررسى نقش امام باقر (ع) در علوم قرآنى است. آن حضرت از برجستهترين عالمان علـوم قرآن و شئون مختلف آن مانند شأن نـزول، اسباب نزول قـرآن، شناخت ناسخ و منـسـوخ، محكم و متشابه است. تلاش عـمـدهی آن حضرت تبيين سنت رسول خدا (ص) و شناساندن آيات الهى به گونهی بايسته و شايسته بود. علـوم قرآنى به مجـمـوعهاى از دانشهايى خـارج از خـود قرآن كريم اطـلاق مىشـود كه ما را با قـرآن و چگونگى تفسير آن آشنا مىكند اين دانش بافاصله اندكى پس از نزول قرآن پديد آمد و با رهنمود پيامبر (ص) و برخى از صحابه و تابعان به رشد و بالندگـى رسيد. آنچه امـروزه بهعنوان آثار و نوشتههاى علـوم قرآنى در اختيار ما قرارگرفته سرمايهاى است كه از گذشتگان به ما به ارث رسيده است.
معارف شيعي و نقش نخستين امامان شيعه علیه السلام در تدوين آنها
امام على، امام حسن، امام حسین و امام سجّاد (ع) در قرن نخستین هجرى میزیستند و ازنظر شیعه امامیه، نخستین پیشوایان هدایت پس از رسول خدا (ص) هستند. آنها در قرن اول، در تدوین روایات، ثبت و ضبط آنها و گسترش معارف شیعى، نقش مهمى داشتند و هریک در دوران امامت خود، براى گسترش روایات، باوجود همه مخالفتها، هم خود مبادرت به نوشتن روایات از پیشوایان پیش از خود و نشر آنها کردند و هم بر فراهمسازی زمینههاى نوشتن و نشر آنها توسط اصحاب خود، تلاش فراوان نمودند تا در آینده معارف شیعى در اختیار دوستداران آنها قرار بگیرند.
امام حسن (ع) و پاسداری از ارزشها
ابعاد صلح شجاعانه امام حسن علیه السلام با معاویة بن ابی سفیان که یگانه عامل بقای اقلیّت شیعه در آن عصر بود، چنان با عظمت است که تا کنون محققان زیادی را به تحلیل و تبیین آن واداشته است. بدون اغراق می توان گفت اکثر مقالات و تحقیقات پیرامون آن حضرت در اطراف این رویداد دور می زند. در این مقاله با دوران امامت حضرت بعد از صلح آشنا می شویم.
