انطباق موضوعات «رسالة الحقوق» با قرآن کريم
این نوشتار انطباق موضوعات «رساله الحقوق» را با قرآن کریم مورد بررسی قرار می دهد
انسانشناسي در صحيفه سجاديه
صحیفه سجادیه درعینحال كه دربردارنده ظریفترین و دقیقترین راز و نیازهاست و رابطه عاشقانه انسان و خدا را به زیباترین شكل ممكن به تصویر میکشد، موضوعات بسیاری را درزمینههای سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، روانشناسی، فلسفی، علمی و اقتصادی، نیز دربر میگیرد. آنچه در این مقاله پی گیری شده است انسانشناسی از منظر صحیفه سجادیه است كه با تحلیل و تفسیر برخی ادعیه این كتاب شریف به انجام رسیده است. در این مقاله ابتدا در نگاهی كلی به موضوع انسانشناسی از دیدگاه امام سجاد (ع) پرداختهشده است و سپس صفات مثبت و منفی، نقاط قوت و ضعف و عوامل صعود و سقوط بشر معرفیشدهاند و در پایان «انسان آرمانی» و اوصاف انسان الهی و كاملی كه شناساندن و ساختن آن هدف تمام انبیا و پیشوایان معصوم (ع) بوده موردبررسی قرارگرفته است.
انسان و تربيت از منظر صحيفه سجاديه
صحیفه امام سجاد (ع) از متون ارزشمند دینی است که میتواند بهعنوان مأخذ و مبنایی برای مطالعه و بررسی موضوعات مختلف اعتقادی، اجتماعی، انسانشناختی و تربیتی مورداستفاده قرار گیرد. در صحیفه سجادیه تصویر انسان کامل بهوسیله انسانی الهی و کامل ترسیم و بیانشده است؛ بنابراین اثری بدیع و ارزنده درزمینه انسانشناسی است که در آن فضایل و ویژگیهای انسان در منظومه و سیمایی خاص و مبتنی بر باورهای اسلامی تصویر و توصیفشده است که میتواند مبانی تعلیم و تربیت اسلامی قلمداد گردد. در مقاله حاضر تلاش شده است تا ضمن بررسی ویژگیهای انسان از منظر صحیفه سجادیه، دلالتهای آن برای تعلیم و تربیت مشخص گردد تا از این طریق، زمینههای بیشتری برای بررسی مبانی تربیت دینی و تدوین «نظریه تعلیم و تربیت اسلامی» فراهم گردد.
نماز میّت
نماز میّت و ذکرهای مختصر آن چیست؟ تفاوت شیعه و سنّی در اینباره چگونه است؟
نماز شکسته
چرا شیعیان نماز را در سفر شکسته میخوانند، امّا برخی اهل سنّت نماز خود را در سفر کامل به جا میآورند؟ آیا براساس سنّت رسول خدا ص، نماز در سفر شکسته یا کامل بوده است؟
نماز جماعت اهل سنّت
روایتی است از حضرت امام جعفر الصادق (علیه السّلام) که فرمودهاند هر کس در نماز جماعت به امام جماعت اهل سنّت اقتدا کند، از ثواب اقتدا به رسول الله (صلّی الله علیه و آله و سلّم) بهرهمند خواهد شد.
سؤال این است: اوّلاً، آیا این حدیث و روایت صحیح است یا خیر؟ ثانیاً، آیا علمای وهابیت از اهل سنّت محسوب میشوند؟
نقدی بر فرضیه تطور امامت شیعی؛ بررسی استنادهای «مکتب در فرآیند تکامل»…
این نوشتار به بررسی بخشی از «کتاب مکتب در فرایند تکامل» میپردازد. موضوع این بخش کتاب، تحلیلی تاریخی دربارهی «باور شیعیان نسبت بهضرورت قیام مسلحانه توسط امامان (ع)» و زوایایی از «عقیده به مهدویت در جامعه تشیع» است و نهایتاً تأثیر این امور، در تطور «امام شناسی شیعیان» نتیجه گرفته یا بهطور غیرمستقیم القاشده است. در این بررسی، به مواردی همچون عدم تطبیق دلیل و مدعی در کتاب میپردازیم و با بازخوانی مدارک ذکرشده در پاورقی بخشی از کتاب (صفحات 33 تا 43، بخش مربوط به دوران امامت حضرت امام باقر ع)، عدم تطابق آنها با مدعای مطرحشده در کتاب را نشان خواهیم داد، سپس برخی خطاهای روشی در تألیف کتاب را به تفکیک بازگو میکنیم.
طرح اندیشه مهدویت از سوی امام باقر علیه السلام
اين نوشتار در ادامه مقالات گذشته و تأملی در چگونگي طرح آموزههای مهدويت از سوي امام باقر (ع) و کيفيت ارائه معارف مهدوي از سوي ايشان است؛ بياناتي که با توجه به اهداف کلي دعوت ديني، فرصت ويژه صادقين (ع) در آموزش معارف ديني، نيازهاي عصر سقوط امويان و ظهور عباسيان شکل گرفته است. بررسي محورهاي مورد تأکید در اين بيانات و تأمل در نسبت آنها با اهداف کلي و نيازهاي هر عصر میتواند از یکسو طرح کلاني را نشان دهد که در اين شکل از تعليم و تربيت تعقيب شده است و از سوي ديگر، تأثیر تربيتي و اخلاقي هر يک از آموزههای مهدوي را نمایانتر کند. اين پژوهش بر تحليل محتوايي روايات صادره از امام باقر (ع) تکيه دارد و میکوشد با توجه به شرايط عصر صدور، آثار آموزههای مهدوي بر شيعيان را معلوم نمايد؛ ازاینرو با تعيين محورهاي مورد تأکید در سخنان آن امام، همراه با ارائه نمونهای از آن و تأمل در نسبت اين سخنان با شرايط مخاطبان، تلاش دارد به حکمت و جهت طرح هر يک از آموزهها دست يابد. ارائه نمونه از سخنان امام باقر (ع) در اين نوشتار با توجه به توضيحات مقالات پيشين، محدودتر بوده و کثرت روايات آن حضرت ما را ناچار از گزارش کليات و پرهيز از ذکر جزئيات کرده است. از پیشفرضها و روشهای اين مجموعه مقالات، پیشتر در نوشتاري ديگر گفتوگو کردهایم. مقاله حاضر، روشنگر اين سخن است که تعليم آموزههای مهدوي در اين برهه از تاريخ ائمه (ع) افزون بر ارائه معارف مهدوي و آخرالزماني به نکاتي مهم در تربيت مخاطبان توجه دارد و نوعي زمینهسازی براي جلوگيري از آفات بحث مهدويت و جلوگيري از انحرافات را متناسب با عصر ائمه نخستين دنبال میکند.
گذری بر اسرار تولد حضرت زهرا سلام الله علیها
در اين نوشتار سعي شده به اسرار و رازهاي تولد بانوي دوعالم، حضرت فاطمه زهرا (س)، از دريچه روايات معـصومان (س) نگاه شـود. اين مقاله مشتمـل بر دو بـخش میباشد. بخـش اول: اسرار قبل از تولد تا زمان تولد (شامل 7 نكته) و بخش دوم: اسرار، كيفيت و نكات مربوط به حين تولد (شامل 9 نكته). بنا بر اهميت و نقش «درخت طوبي» در زمان تولد و ازدواج حضرت فاطمه (س) توضيح مختصري در مورد اين درخت و ارتباط آن با صديقه طاهره در پایان بخش اول آورده شده است.
زنان راوی حضرت زهرا سلام الله علیها
این مقاله به بررسی زنانی که راوی وقایع و… پیرامون حضرت زهرا سلام الله علیها پرداخته است.
اسرار وجودی حضرت زهرا سلام الله علیها
جايگاه زن در عالم وجود از منظر عرفان اسلامي بهعنوان شاهكار خلقت و مظهر قابليت و فاعليت خداوند مطرحشده است. در اين ميان سيده زنان عالم، صديقه کبرا (س)، مظهر اتم و اكمل قابليت و فاعليت الهي است. تعينات علمي و استعدادها توسط نور وجودي ايشان، تحقق و ظهور پیداکرده و به فعليت میرسد. لذا محور اصلي سير كمالي عبودي، در رضاي فاطمه (س) و محبت به او و اهلبیت (ع) است و وصول به مقام توحيد و سير صحيح الي الله بدون ولايت ايشان ممكن نيست و اینهمه راز الگوپذيري شيعه است.
هماهنگي در اخبار فدک
قضیهی فدك از فرازهاي مهم تاريخي است كه چندوچون آن همواره ميان علماي شيعه و اهل سنت مورد اختلافنظر بوده و بحثهای فراوان را به خود اختصاص داده است. يك عامل مهم در اختلافنظرها، ابهامها و تعارضهایی است كه در اخبار فدك ديده میشود. نويسنده در اين مقاله كوشيده است، تعارض و ابهامها را بدون در نظر گرفتن سند روايات فدك، برطرف سازد.
