آیا حسن فرحان مالکی از زیدیه است؟

نقدهای حسن فرحان المالکی بر وهابیت

نظر به تلاش ‌های متواضعانه من در بررسی ظلم غلات بر ضد اهل بیت، سلفی ‌ها پیوسته مرا به زیدیه منتسب می ‌کنند، و اگر چنین نسبتی حقیقت داشت، آن را اعلان می‌کردم، چرا که زیدیه بر اکثر غلات سلفیه از جهت علم، ورع، تاریخ و نسبت برتری دارند. در میان زیدیه،‌ علما، فضلا و زهادی وجود دارند که در تاریخ فکری و سیاسی اسلامی، از اعتبار بزرگی برخور دارند؛ اما هنگامی که به اسلام و فضیلت آنان یا به اسلام و فضیلت شافعیه، حنیفه، مالکیه، و ظاهریه اعتراف می‌کنیم، نباید سریعاً ما را به پیروی یکی از این مذاهب منتسب کنند؛ بلکه اگر موضوع آن‌گونه باشد که اینان تصور می‌کنند، انتساب به مذهب مردی از پسران رسول خدا صلی ‌الله ‌و ‌علیه و ‌آله  که بهترین، فرزند بهترین، فرزند بهترین هستند؛ و در هر تشهدی به آنان درود می‌فرستیم، بهتر از انتساب به مردمی از بکروائل، بنی تمیم یا اصابح است.

علاوه بر این، وهابیت نباید اسلام را منحصر در فرقه خود بداند؛ لذا انتساب به هر کدام از مذاهب چهارگانه، ‌زیدیه، ظاهریه، جعفریه، یا اباضیه؛ حرام شرعی یا عیب قبیله‌ای نیست تا غلات آن را سرزنش کنند. از این‌رو، اگر می‌خواستم پیرو مذهب زیدی باشم، مانعی جز عدم شناخت مشروح این مذهب، و شیوة آنان در جرح و تعدیل راویان؛ و قبول آنچه روایت شده است نداشتم و اگر به این مذهب نسبت داده شوم، [جای ناراحتی ندارد، چرا که] افراد با فضیلت‌تر و عالم‌تر از من، پیرو این مذهب بوده‌اند یا پیروانش را یاری کرده‌اند، بلکه کسانی که از احمد بن حنبل و ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب برتر بودند، ـ چه رسد به بربهاری و ابن بطة، و ابویعلی و امثال آنان ـ ‌زیدیه را یاری می‌کردند.

من سنی هستم؛ وابستگی خود به مذهب زیدیه را به خاطر وجود عللی که ذکر شد، نفی و به این علت خود را سنی می‌دانم که از حیث واقع، محیط رشد، منابع و انجام اعمال عبادی، بر اساس مذهب اهل سنت عمل می‌کنم. بنابراین نماز، روزه، حج و خود داریم از غوطه‌ور شدن در مسائل دقیق عقاید، همه براساس مذهب اهل سنت است؛ یعنی از جهت بررسی دلیل و جرح و تعدیل راویان و منابع، پیرو اهل سنت هستم، اما این دیدگاه به این معنا نیست که اگر من سخن حقی نزد زیدیه یا دیگران یافتم، برای اعتبار دادن به آن مسئله، آن را به گونه‌ای توجیه کنم که مورد تایید غلات باشد، زیرا آن اعتبار به بی‌اعتباری شبیه‌تر است تا اعتبار.

نمی‌دانم چرا غلات سلفیه خود را برتر از زیدیه می ‌پندارند، در حالی که اینان نسب شریف زیدیه، تدین استوار، عقل روشن، زهد در دنیا و مبارزه در راه آزادی، عدالت و تاریخ قهرمانانه آنان را ندارند! علت این بی‌عدالتی سلفیه نسبت به زیدیه را جز جهل به خود، قبل از جهل به دیگران نمی‌دانم و «مردم دشمن چیزهایی هستند که به آن آگاهی ندارند». حتی غلات سلفیه کلمه «زیدی» را ننگ و دشنام می‌دانند! چیزی که حقاً شگفت‌انگیز است. گویا فخرفروشان افراطی سلفیه، از جهت علم، شخصیت ‌های برجسته، عقل، شایستگی، تاریخ و نسبت، خود را همسنگ زیدیه می‌دانند!

 

منبع: مبلغ نه پیامبر / حسن بن فرحان مالکی / نشر ادیان