در آیه ۱۰۵ سوره توبه، منظور از «مؤمنین» چه کسانی هستند؟ چراکه هیچ مؤمنی نمی تواند اعمال پنهانی مؤمنین دیگر را ببیند.

پاسخ اجمالی

خداوند متعال خطاب به پیامبر گرامی اسلام(ص) فرموده است: «بگو: [هر گونه که می خواهید] عمل کنید! خداوند و فرستاده او و مؤمنان، اعمال شما را می بینند! و به زودى، به سوى داناى نهان و آشکار، بازگردانده می شوید و شما را به آنچه عمل می کردید، خبر می دهد!».[۱]
اشاره آیه به این است که؛ کسى تصوّر نکند اگر در خلوتگاه یا در میان جمع، عملى را انجام می دهد از دیدگاه علم خدا مخفى و پنهان می ماند، بلکه علاوه بر خداوند، پیامبر خدا(ص) و مؤمنان نیز از آن آگاهند. و این آگاهى مقدمه پاداش و یا کیفرى است که در جهان دیگر در انتظار انسان است.
اما جای این سؤال است که شاید درباره آگاهی پروردگار و پیامبرش از اعمال انسان ها سخنی نباشد، ولی مراد آیه از آگاهی مؤمنین، نسبت به اعمال بندگان چیست؟ چگونه می شود مؤمنان از باطن اعمال سایر انسان ها مطلع باشند؟ آیا منظور آیه، عده خاصی از مؤمنین است؟
در پاسخ به این پرسش، روایاتی با سند معتبر، در منابع حدیثی و تفسیری در ذیل این آیه دیده می شود که مراد از مؤمنین را امامان معصوم(ع) معرفی می کنند.
[۲]
بر اساس این  احادیث و روایاتی دیگر از اهل بیت(ع)، در میان پیروان مکتب شیعه این عقیده، معروف و مشهور است که پیامبر خدا(ص) و امامان معصوم(ع) از اعمال همه امت آگاه می شوند؛ یعنى خداوند از طرق خاصى اعمال امت را بر آنها عرضه می دارد.
[۳] و این مسئله اثر تربیتى فوق العاده اى در معتقدان به آن دارد؛ زیرا هنگامى که فرد بداند، علاوه بر خدا که همه جا با اوست، پیامبر(ص) و پیشوایان محبوب او، همه روزه یا همه هفته از هر عملى که انجام می دهد، اعم از خوب و بد در هر نقطه و هر مکان آگاه می شوند، بدون شک بیشتر رعایت کرده و مراقب اعمال خود خواهد بود.[۴]

 

 

منبع:اسلام کوئست


پی نوشت:

[۱]. توبه، ۱۰۵: «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَى اللَّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى‏ عالِمِ الْغَیْبِ وَ الشَّهادَهِ فَیُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ».

[۲]. علی بن ابراهیم عن أبیه عن یعقوب بن شعیب عن أبی عبد الله(ع)، فی قولِه «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَى اللَّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ»، المؤمنون هاهُنا الأئمه الطاهرین(ع)؛ قمى، على بن ابراهیم، تحقیق، موسوى جزایرى، سید طیب، تفسیر قمى، ج ‏۱، ص ۳۰۴، قم، دار الکتاب، چاپ چهارم، ۱۳۶۷ش.

[۳]. عن أبی عبد الله(ع) قال: إِنَّ أَعْمَالَ الْعِبَادِ تُعْرَضُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ(ص) کُلَّ صَبَاحٍ- أَبْرَارِهَا وَ فُجَّارِهَا فَاحْذَرُوا- فَلْیَسْتَحْیِ أَحَدُکُمْ أَنْ یَعْرِضَ عَلَى نَبِیِّهِ الْعَمَلَ الْقَبِیح؛ عن الباقرین(ع) قال مَا مِنْ مُؤْمِنٍ یَمُوتُ أَوْ کَافِرٍ یُوضَعُ فِی قَبْرِهِ- حَتَّى‏ یُعْرَضَ‏ عَمَلُهُ‏ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ هَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ فَذَلِکَ قَوْلُه‏ «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَى اللَّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ»؛ همان؛ عیاشى، محمد بن مسعود، التفسیر، ج ‏۲، ص ۱۰۹، تهران، المطبعه العلمیه، چاپ اول، ۱۳۸۰ق.

[۴]. ر.ک: مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏۸، ص ۱۲۴، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش؛ همچنین ر.ک: ۱۰۸۸۷ (عرضه اعمال بر امام).